Wat is IQ? Betekenis en wat een intelligentietest meet

Waar de afkorting vandaan komt, wat een IQ-test werkelijk meet en wat erfelijkheid en oefenen ermee doen.

IQ staat voor intelligentiequotiënt: een score die aangeeft hoe goed je redeneert en problemen oplost in vergelijking met leeftijdsgenoten. Het gemiddelde is 100 en ongeveer twee derde van de mensen scoort tussen 85 en 115. Een intelligentietest meet onder meer abstract redeneren, taalbegrip, werkgeheugen en verwerkingssnelheid; samen vormen die het totaal-IQ.

Probeer het · een vraag zoals in de test

Dirigent staat tot orkest als regisseur staat tot ...?

Een verbale analogie: je moet de relatie tussen de eerste twee woorden vinden en die toepassen op het derde. Dit soort opgaven meet verbaal redeneren.

Leestijd 5 minLaatst gecontroleerd Door The IQ Tests

Waar staat IQ voor en waar komt het vandaan?

IQ is de afkorting van intelligentiequotiënt. In 1905 maakten Alfred Binet en Théodore Simon in Parijs de eerste bruikbare intelligentietest, om kinderen te vinden die extra hulp nodig hadden op school. De Duitse psycholoog William Stern bedacht in 1912 het quotiënt: mentale leeftijd gedeeld door kalenderleeftijd. Lewis Terman maakte er in de Verenigde Staten de Stanford-Binet van en vermenigvuldigde de uitkomst met 100.

Moderne tests delen niets meer. Ze vergelijken je met een normgroep van leeftijdsgenoten en zetten je positie om naar een schaal met gemiddelde 100 en standaardafwijking 15. Hoe dat werkt, staat bij hoe wordt IQ berekend. De naam is gebleven, de deling niet.

Wat meet een intelligentietest?

Al in 1904 zag Charles Spearman dat mensen die goed zijn in het ene type denktaak, meestal ook beter zijn in andere. Hij noemde die gemeenschappelijke factor g, algemene intelligentie. Het totaal-IQ is in feite een schatting van g. Daaronder onderscheiden moderne modellen, zoals het CHC-model, een aantal brede vermogens:

Over het verschil tussen de eerste twee lees je meer bij vloeibare en gekristalliseerde intelligentie.

Hoe ziet een IQ-test eruit?

Een professionele test zoals de WAIS-IV-NL bestaat uit tien tot vijftien korte onderdelen en duurt ongeveer anderhalf uur. Je legt patronen na met blokjes, legt uit wat woorden betekenen, onthoudt cijferreeksen, vult matrices aan en zoekt zo snel mogelijk symbolen. Een psycholoog neemt de test één op één af.

Online tests gebruiken vooral matrices, cijferreeksen, analogieën en ruimtelijke opgaven, omdat die zich goed op een scherm laten aanbieden. De opgaven worden steeds moeilijker, en vaak loopt er een tijdslimiet. Voorbeelden van elk vraagtype, met uitleg, vind je bij IQ-testvragen.

Is IQ erfelijk?

Gedeeltelijk. Tweeling- en adoptiestudies schatten de erfelijkheid van intelligentie bij jonge kinderen op ongeveer 20 tot 40% en bij volwassenen op ongeveer 50 tot 80%. Dat de erfelijkheid met de leeftijd stijgt, komt waarschijnlijk doordat mensen steeds meer zelf hun omgeving kiezen, en die keuzes passen bij hun aanleg.

Erfelijkheid zegt iets over verschillen binnen een groep, niet over één persoon, en betekent niet dat IQ vastligt. Het Flynn-effect, de stijging van ongeveer drie punten per tien jaar in de twintigste eeuw, liet zien dat omgeving, voeding en onderwijs grote invloed hebben op de scores van een hele bevolking.

Kun je je IQ verhogen?

Onderwijs werkt: een meta-analyse uit 2018 vond dat elk extra jaar onderwijs het IQ gemiddeld met ongeveer één tot vijf punten verhoogt. Ook gezondheid telt: goed slapen, voldoende bewegen en geen alcohol de avond voor een test laten je beter presteren.

Hersentraining-apps doen weinig: je wordt beter in de spelletjes, maar grote studies vinden nauwelijks overdracht naar andere taken. Oefenen met IQ-opgaven verhoogt je score met een paar punten omdat je de vraagtypen leert kennen. Dat is handig voor een assessment, maar het meet dan je vaardigheid in die vraagtypen, niet een hoger denkvermogen.

Wat IQ niet is

IQ voorspelt schoolprestaties vrij goed (correlaties rond 0,5) en werkprestaties matig. Het meet geen creativiteit, wijsheid, doorzettingsvermogen of sociale vaardigheid. EQ, emotionele intelligentie, gaat over het herkennen en hanteren van emoties bij jezelf en anderen; het is een ander begrip dat met andere vragenlijsten wordt gemeten en maar zwak samenhangt met IQ.

Ook de namen lopen door elkaar. Een intelligentietest, IQ-test en capaciteitentest meten grotendeels hetzelfde, maar worden voor andere doelen gebruikt. Een psycholoog spreekt van intelligentieonderzoek als het om school, zorg of diagnostiek gaat. Bij sollicitaties heet hetzelfde soort test meestal een capaciteitentest of cognitieve test, en de uitslag wordt dan als percentiel ten opzichte van een opleidingsniveau gegeven in plaats van als IQ. Een cognitieve screening zoals de MoCA is weer iets anders: die zoekt naar tekenen van achteruitgang bij ouderen en geeft geen IQ.

Bronnen

Spearman, C. "General intelligence, objectively determined and measured". American Journal of Psychology, 1904.

Plomin, R. en Deary, I. J. "Genetics and intelligence differences: five special findings". Molecular Psychiatry, 2015.

Ritchie, S. J. en Tucker-Drob, E. M. "How much does education improve intelligence? A meta-analysis". Psychological Science, 2018.

Simons, D. J. et al. "Do brain-training programs work?". Psychological Science in the Public Interest, 2016.

McGrew, K. S. "CHC theory and the human cognitive abilities project". Intelligence, 2009.

Savage, J. E. et al. "Genome-wide association meta-analysis in 269,867 individuals identifies new genetic and functional links to intelligence". Nature Genetics, 2018.

Joseph, D. L. en Newman, D. A. "Emotional intelligence: an integrative meta-analysis and cascading model". Journal of Applied Psychology, 2010.

Veelgestelde vragen

Waar staat IQ voor?

Voor intelligentiequotiënt. De term stamt uit 1912, toen IQ nog werd berekend als mentale leeftijd gedeeld door kalenderleeftijd. Moderne tests vergelijken je met leeftijdsgenoten, maar de naam is gebleven.

Wat is IQ?

Een score die aangeeft hoe goed je redeneert, leert en problemen oplost ten opzichte van leeftijdsgenoten. Het gemiddelde is 100, de standaardafwijking 15.

Hoe wordt IQ gemeten?

Met een gestandaardiseerde intelligentietest die verschillende denkvaardigheden meet, zoals redeneren, taalbegrip, werkgeheugen en snelheid. Je ruwe score wordt vergeleken met een normgroep van leeftijdsgenoten en omgezet naar de IQ-schaal.

Is IQ erfelijk?

Voor een groot deel: bij volwassenen schatten tweelingstudies de erfelijkheid op ongeveer 50 tot 80%, bij jonge kinderen lager. Omgeving en onderwijs blijven belangrijk, zoals het Flynn-effect liet zien.

Kan ik mijn IQ verhogen?

Een beetje. Onderwijs verhoogt het IQ aantoonbaar, en uitgerust en geconcentreerd een test maken scheelt punten. Hersentraining-apps hebben nauwelijks effect op je IQ.

Hoe ziet een IQ-test eruit?

Een reeks opgaven die steeds moeilijker worden: matrices, cijferreeksen, analogieën, woordbetekenissen, ruimtelijke puzzels en geheugentaken. Een professionele test duurt ongeveer anderhalf uur, een goede online test een kwartier tot een half uur.

Wat is een IQ-test?

Een gestandaardiseerde test die je denkvermogen vergelijkt met dat van een normgroep. Erkende tests zoals de WAIS-IV-NL worden door een psycholoog afgenomen; online tests geven een indicatie met een grotere marge.

Wat is EQ en IQ?

IQ meet denk- en redeneervermogen. EQ, emotionele intelligentie, gaat over het herkennen en hanteren van emoties bij jezelf en anderen. Het zijn verschillende eigenschappen die met verschillende tests worden gemeten en maar zwak samenhangen.

Van wie erft een kind zijn intelligentie?

Van beide ouders. Intelligentie is polygeen: duizenden genvarianten op alle chromosomen dragen elk een heel klein beetje bij, en een kind krijgt de helft van elke ouder. Het idee dat intelligentie vooral van de moeder komt, omdat de belangrijkste genen op het X-chromosoom zouden liggen, vindt geen steun in grote genetische studies. Daarnaast telt de omgeving die beide ouders bieden, zoals taal, onderwijs en voeding.

Wat is belangrijker, EQ of IQ?

Dat hangt af van waarvoor. IQ voorspelt schoolresultaten en werkprestaties beter dan welke maat voor emotionele intelligentie ook; EQ voegt daar in onderzoek een kleine extra bijdrage aan toe, vooral in werk met veel menselijk contact. Ze meten verschillende dingen en sluiten elkaar niet uit. Veel EQ-tests zijn bovendien vragenlijsten over hoe je jezelf ziet, en die hangen meer samen met persoonlijkheid dan met een vaardigheid.

Gerelateerd

Start de IQ-testGratis versie Kort: 15 vragen · ongeveer 8 minuten · gratis score
Start de IQ-test →